Wat zijn mensenrechten?

Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: UVRM

Na de Tweede Wereldoorlog, in 1948, hebben heel veel landen afgesproken welke mensenrechten er moeten zijn zodat iedereen veilig kan leven. Alle mensenrechten zijn verzameld in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM).

Iedereen heeft dus rechten die overal en altijd gelden. Dus ook voor jou! Dit lijkt jou misschien vanzelfsprekend maar in sommige landen kun je in de gevangenis terechtkomen als je opkomt voor je rechten. Zoals in China of Iran waar het gevaarlijk is om kritiek te geven op de regering. Hoewel bijna ieder land heeft beloofd zich aan de mensenrechten te houden doen ze dat niet altijd. De mensenrechten worden dan geschonden. Er wordt dus niet overal en altijd rekening gehouden met de UVRM.

In die UVRM zijn artikelen opgeschreven. Ieder artikel bespreekt een mensenrecht. Een aantal voorbeelden zijn:

• Artikel 1: Iedereen wordt vrij en met gelijke rechten geboren
• Artikel 3: Iedereen heeft recht op leven
• Artikel 19: Je hebt recht om voor je eigen mening uit te komen

Artikel 1: Iedereen wordt vrij en met gelijke rechten geboren.

Dat betekent dat je nooit mag discrimineren. Want discriminatie is iemand ongelijk behandelen vanwege kenmerken die er niet toe doen. Zoals huidskleur, leeftijd, afkomst of seksuele oriëntatie. Je mag zelf kiezen op wie je verliefd wordt. Je bent wie je bent.

Dat discriminatie verboden is staat ook in de Nederlandse Grondwet en het Verdrag voor de Rechten van het Kind. Toch komt discriminatie veel voor, ook in Nederland. Vaak komt het voort uit vooroordelen en angst. Misschien heb je zelf ook weleens een vooroordeel over iemand. Dat is een negatieve mening die je over iemand hebt, zonder dat je diegene kent of voordat je weet hoe het echt zit. Vooroordelen en angst kunnen vaak leiden tot discriminatie

Amnesty voert vaak actie tegen discrimatie. Zoals de actie voor Romakinderen die heel erg gediscrimineerd worden in het onderwijs in Slowakije. Zij mogen niet naar dezelfde klas als hun 'witte' vriendjes omdat ze Roma zijn. Soms krijgen ze les in de gang of moeten ze zelfs naar speciaal onderwijs voor kinderen met een mentale beperking. Ook als ze goed kunnen leren. Romakinderen krijgen zo geen gelijke kans op een goede baan later. Ze hebben net als jij recht op goed onderwijs en mogen niet gediscrimineerd worden!

Artikel 3: Iedereen heeft recht op leven.

Ben jij voor of tegen de doodstraf? Iedereen heeft er wel een mening over. Volgens het Verdrag van de Mensenrechten mag niemand de doodstraf krijgen, aangezien iedereen recht heeft op leven. En mensenrechten zijn er voor iedereen, dus ook voor misdadigers. Zij moeten natuurlijk wel gestraft worden maar de doodstraf is de meest wrede en onmenselijke straf die je kunt bedenken. Dat is een van de redenen waarom Amnesty International ook tegen de doodstraf is. En tóch wordt de doodstraf in verschillende landen in de wereld nog gebruikt. Sommige zeggen dat de doodstraf afschrikwekkend werkt. Maar uit onderzoeken en cijfers blijkt dat het zo niet werkt. Gelukkig schaffen steeds meer landen de doodstraf af. Maar helaas nog niet alle landen...

Jij kent het begrip 'galg' misschien alleen van het woordspel 'galgje'. Maar in landen als Jemen, Saudi-Arabië en Iran krijgen zelfs jongeren nog de galg, dat wil zeggen de doodstraf door ophanging. In China kun je de doodstraf krijgen voor corruptie. Daar hebben ze autobussen omgebouwd tot mobiele executiekamers waar ze dodelijke injecties geven. In landen met islamitische wetgeving kun je als vrouw de doodstraf krijgen door steniging wanneer je vreemd bent gegaan. En in de Verenigde Staten wordt de doodstraf ook nog uitgevoerd. Wie daar rijk is en een goede advocaat kan betalen, heeft een grotere kans de doodstraf te ontlopen. Als je arm bent dus niet...

Artikel 19: Je heb het recht om voor je eigen mening uit te komen.

Jouw ideeën, je godsdienst en politieke overtuiging zijn jouw zaak. Als is niemand het met je eens, je mag niet gedwongen worden jouw mening te veranderen. Andere mensen mogen wel proberen jou te overtuigen van hun ideeën of mening. Dat kan leiden tot stevige discussies, maar niemand kan je verplichten om iets te denken of te geloven.

Je mag ook schrijven of zeggen wat je wilt. Maar in Nederland hebben we wel afgesproken dat we de rechten van andere mensen blijven beschermen. 'Haatzaaien' mag dus niet en je mag ook niet discrimineren.

In sommige landen wordt de vrijheid van meningsuiting onderdrukt. Daar mogen kranten alleen schrijven wat de regering wil dat geschreven wordt. En mensen mogen niet zomaar zeggen wat ze vinden. Soms worden mensen zelfs in de gevangenis gezet omdat ze uitkomen voor hun mening. Zoals in China waar de Nobelprijs winnaar van de Vrede, Liu Xiabo, in de gevangenis zit. Hij heeft alleen maar geschreven dat hij vindt dat China de mensenrechten en democratie moeten respecteren. Dat werd niet gewaardeerd en hij werd tot elf jaar gevangenisstraf veroordeeld.

Mensen zoals Liu Xiabo die alleen maar gevangenzitten omdat ze geweldloos voor hun mening uitkwamen noemen we 'gewetensgevangenen'. Amnesty International voert actie voor hun onmiddelijke vrijlating.

In Europa is er ook nog veel mis met de mensenrechten. Maar ook kinderen leven vaak in situaties waarin geen rekening wordt gehouden met hun kinderrechten. In acht korte filmpjes 'Mensjesrechten', vertellen kinderen uit verschillende Europese landen hun verhaal. De kinderen leven bijvoorbeeld in ernstige armoede, zijn illegaal, leven op straat of in onveiligheid, hebben te maken met ontvoering of homoseksualiteit. Je kunt ze bekijken via internet op Holland Doc.

Lisa Wade van Klokhuis is bij Amnesty geweest om een aflevering van Klokhuis te maken waarin de UVRM en mensenrechten worden uitgelegd.Bekijk de uitzending online!